Utrechtse Commissiedag 2009

De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, de AMvB Ruimte, krimpscenario’s, de Crisis- en Herstelwet, maar ook de onderhandelingen over een nieuwe CAO. Tijdens de Utrechtse Commissiedag 2009 passeerde opnieuw een groot aantal onderwerpen de revue.

Veel leden van de VNG afdeling Utrecht bleken de weg naar Antropia in Zeist niet te hebben kunnen vinden. Daardoor liepen zij de mogelijkheid mis om in kort bestek kennis te nemen van het vele werk dat de zeven VNG-commissies het afgelopen jaar hebben verricht.
“Een kans om even bij te praten”, zo typeerde voorzitter Koos Janssen de opzet van de Commissiedag, die dit jaar voor de tweede keer werd gehouden. En tegelijkertijd een gelegenheid om nader kennis te maken met de Utrechtse vertegenwoordiging in de VNG-commissies.
Volgens Kees Jan de Vet, oud-burgemeester van Leusden, nu lid van de directieraad van de VNG, zijn dit soort bijeenkomsten zeer waardevol. “De VNG kan alleen meerwaarde bieden als zij het vermogen heeft om door de longen van de leden te ademen. Signalen van de gemeenten zijn daarom heel belangrijk.”
Bij gebrek aan een Utrechts commissielid (na het vertrek van Tymon de Weger als wethouder van Utrecht is er een vacature) rapporteerde De Vet zelf uit de VNG-commissie Milieu en Mobiliteit. Naast actuele onderwerpen als de uitvoering van het Convenant verpakkingsmaterialen en de invoering van rekeningrijden is  vooral de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) een dominant thema geweest.
De VNG-leden hebben vlak voor de vakantieperiode ingestemd met het principeakkoord over de uitvoering van de Wabo en de handhaving van VROM-regelgeving, vertelde De Vet. Maar de door het ministerie van VROM voorgestelde uitwerking van het basistakenpakket voor regionale uitvoeringsorganisaties, de zogenoemde bijlage, is verworpen. Gemeenten vinden namelijk dat hierin taken zijn opgenomen die niet als complex of bovenlokaal kunnen worden beschouwd. Inmiddels is er overleg geweest met minister Cramer van VROM, die begrip toonde voor het standpunt van de VNG. De Vet: “De afspraak is nu dat er een werkdocument wordt opgesteld, om te bepalen op welke terreinen we op welk niveau gaan werken.”
De vraag is of invoering per 1 januari 2010 nog haalbaar is. De Vet verwacht van niet, mede ook door de problemen die zijn ontstaan met de benodigde software. “Ik houd er zelf rekening mee dat de invoering van de Wabo met drie maanden wordt uitgesteld.” Daags na de Utrechtse Commissiedag kwam VROM inderdaad met de mededeling dat de invoering “een aantal maanden” is opgeschoven.

Klik voor meer informatie door naar ons dossier VROM-taken.

CAO-onderhandelingen

In het College voor Arbeidszaken staan op dit moment de onderhandelingen met de vakbonden over een nieuwe CAO centraal. “Een spannende periode”, aldus collegelid Arrien Kruyt, wethouder van Amersfoort. “We hopen nu woensdag 30 september tot een resultaat te komen.” Het springende punt is volgens Kruyt de looneis. “De vakbonden willen 1,5 procent loonstijging. Wij kiezen voor een werkgelegenheidgarantie.” De looptijd is een ander geschilpunt. “Wij willen een looptijd van 2,5 jaar. De vakbonden vinden dat te lang.”
In het algemeen stelde Kruyt het te betreuren dat er slechts één vertegenwoordiger namens de gemeentesecretarissen als waarnemer in het College zitting neemt. “Dat smaldeel zou wel wat beter vertegenwoordigd mogen zijn. Niet in de laatste plaats omdat daarmee de werkgeversfunctie van gemeentesecretarissen kan worden benadrukt.”
Een telkens terugkerende discussie in het College met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden gaat over de vraag hoeveel daarvan lokaal dan wel centraal moet worden vastgelegd. Kruyt is daar duidelijk over: “Het materiële aspect van de arbeidsvoorwaarden zou ik altijd centraal willen regelen. Anders wordt je als gemeenten tegen elkaar uitgespeeld.”

De VNG-commissie Werk en inkomen werd op de bijeenkomst niet vertegenwoordigd. Volgens De Vet wordt in die VNG-commissie met name ook gekeken naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. “In toenemende mate zal de wethouder Sociale Zaken ook de wethouder van Arbeidszaken moeten gaan worden. Een bestuurlijk boegbeeld niet alleen voor uitkeringsgerechtigden, maar ook voor de werkzoekenden. Dat zal de komende bestuursperiode een aantrekkelijke portefeuille worden, zeker in deze crisistijd.” Kruyt in aanvulling daarop: “Er wordt grote druk door het rijk uitgeoefend op gemeenten om actief te zijn op het terrein van werkgelegenheid. Daar zijn ook middelen voor, alleen zijn die incidenteel. We moeten afwachten in hoeverre dat structureel wordt.”

Demografische krimp

In de commissie Ruimte en Wonen is een veelheid van onderwerpen aan de orde, aldus commissielid Marianne Burgman, burgemeester van De Ronde Venen. Van de woningcorporaties en de situatie op de woningmarkt tot de AMvB Ruimte, de Crisis- en herstelwet, de Huisvestingswet en de ecologische hoofdstructuur. Burgman vroeg expliciet aandacht voor demografische krimp. “Men is zich daar zeker in de regio Utrecht nog niet van bewust, maar we krijgen er vroeger of later allemaal mee te maken. Daarom moeten we nu pas op de plaats maken en nagaan wat het gaat betekenen, op lokaal, maar ook regionaal en zelfs bovenregionaal niveau.” Binnenkort komt de VNG met een position paper rond krimp. Ook zijn er analyses gemaakt van mogelijke oplossingen, bijvoorbeeld voor Parkstad Limburg. Meer informatie is te vinden op deze pagina op de website van de landelijke VNG.

Krimp kwam ook als thema aan bod in de VNG-commissie Onderwijs, Zorg en Welzijn, zo vertelde commissielid Lysbeth van Valkenburg, gemeenteraadslid in de Utrechtse Heuvelrug. Tijdens een congres in Friesland bleek namelijk dat krimp niet alleen effect heeft op de woningmarkt maar ook op het onderwijs. “In Friesland zijn nu al plaatsen waar scholen dicht moeten omdat er te weinig leerlingen zijn. Dat is schrijnend. Daarom is het voor iedere gemeente van belang, ook al is er nu nog sprake van groei, om daarover na te denken. Want als de krimp toeslaat kan het opeens heel hard gaan.”
In de commissie is verder uitgebreid gesproken over het binnenklimaat van scholen, en dan met name de financiering van de maatregelen ter verbetering daarvan. “De discussie daarover tussen scholen en gemeenten zal nog wel even doorgaan.”
Een ander actueel punt is het leerlingenvervoer. Van Valkenburg had in dat kader een oproep aan de leden van de VNG afdeling Utrecht. “Rapporteer aan deze commissie alle problemen met het leerlingenvervoer, liefst aan de hand van concrete voorbeelden en eventueel met de oplossingen die ervoor zijn gevonden. De kosten van het systeem lopen namelijk de spuigaten uit. Omdat ouders hun kinderen toevallig naar een aparte school willen sturen die drie gemeenten verder weg ligt, moeten gemeenten opeens opdraaien voor de extra kosten van het vervoer van die leerlingen. De vraag is of we aan dat traject iets kunnen veranderen zonder aan de vrijheid van onderwijskeuze te tornen. Want als je 7 of 8 ton euro moet spenderen aan het vervoer van 50 kinderen, dan gaat er iets helemaal mis.”

Economische crisis

De economische crisis is voor de VNG-commissie Financiën het afgelopen jaar een belangrijk thema is geweest, zo vertelde commissielid Emma de Lange, gemeentesecretaris van De Ronde Venen. In de commissie Financiën is ook het idee geboren om in deze crisistijd niet of zo min mogelijk te bezuinigen maar vooral te investeren, door projecten naar voren te halen en een eventuele lastenverzwaring zoveel mogelijk beperken. “Die gedachte kreeg veel bijval”, aldus De Lange. “En dus is de VNG op dat spoor doorgegaan, en het kabinet overigens ook.” Dat leidde uiteindelijk tot een bestuursakkoord over een pakket aan maatregelen en afspraken voor de periode tot 2012. “Daar hebben wij als commissie dan ook positief op gereageerd.”
Andere onderwerpen op de agenda waren het zogeheten schatkist-bankieren (naar aanleiding van de Icesave-affaire), de herindelingsuitkering, de WMO en het vervallen van de borgstelling van gemeenten voor de Nationale Hypotheekgarantie per 2011.
Enige opwinding was er over het sanctiebeleid voor een tijdige aanlevering van de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (Sisa-bijlage). “Als de rapportage te laat komt, volgt een vrij forse sanctie van het rijk. Dat vonden wij niet passen bij huidige omgangsvormen. Het gaat echter toch gewoon door, helaas. En dat maakt dat wij nu zeer attent moeten zijn op de termijnen die het rijk niet haalt. Dat kan in de onderhandelingen nog wel eens van pas komen.”
Zorgen zijn er tot slot over de tijd die het kabinet neemt om tot concrete bezuinigingsvoorstellen te komen. De presentatie van de plannen is namelijk gepland na de gemeenteraadsverkiezingen. Dat hindert nieuwe colleges van B&W bij het schrijven van een nieuw collegeprogramma. “Dan heb je een ambitieus collegeprogramma opgesteld, en komt vier weken later de boodschap van het rijk om te gaan bezuinigen. Dat maakt het lastig om te manoeuvreren.”

Klik hier voor de schriftelijke bijdrage van burgemeester Cor de Vos van Nieuwegein over de activiteiten van de VNG-commissie Bestuur en veiligheid.

Meer informatie over de VNG-commissies vindt u op deze website en op de website van de landelijke VNG.